Chùa Chén Kiểu – Ngôi chùa Khmer độc đáo ở Sóc Trăng

chùa chén kiểu – ngôi chùa khmer độc đáo ở sóc trăng

nằm trong mạng lưới hệ thống chùa khmer nam bộ tại sóc trăng, chùa chén kiểu được biết đến là một trong số những ngôi chùa có phong thái kiến trúc “ độc nhất vô nhị ” để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng hành khách .nét nổi bậc đặc trưng của ngôi chùa này là ở những bức tường. không phải được tô xi-măng thẳng đều, hay lát gạch bông hay sơn màu như những ngôi chùa khác. tường của ngôi chùa này được ốp bởi những mảnh chén, dĩa, sành sứ nhìn rất độc lạ nhưng vô cùng thẩm mỹ và nghệ thuật đẹp lạ .chùa chén kiểu còn gọi là chùa sà lôn thuộc xã Đại tâm, huyện mỹ xuyên, tỉnh sóc trăng nằm ngay quốc lộ 1a, cách thành phố sóc trăng khoảng chừng 12 km, theo hướng từ thành phố sóc trăng đi bạc liêu .

chùa có tên khmer là wath sro loun, để dễ phát âm nên từ sro loun được đọc chại thành sà lôn. sro loun có nguồn gốc từ chữ chro luong – là tên của 1 con rạch chạy dọc theo đường làng trước đây ở gần chùa, và tên gọi ấy đồng thời cũng được dùng để đặt tên chùa.

năm 1815, chùa chén kiểu mở màn kiến thiết xây dựng bằng những vật tư lá cây, gỗ, đất … như bao ngôi chùa khmer khác. trong thời hạn cuộc chiến tranh, dưới sức tàn phá của bom đạn, ngôi chánh điện của chùa bị hư hại nặng. Đến năm 1969, chùa được thiết kế xây dựng lại theo kiến trúc như ngày này, gồm : chánh điện, sala, tháp bảo, nơi để sách kinh, … trong quy trình thiết kế xây dựng, do thiếu vật tư nên những vị sư đã nảy ra sáng tạo độc đáo là quyên góp chén, dĩa từ bà con trong phum, sóc để ốp lên tường. Ý tưởng này vừa tiết kiệm chi phí kinh phí đầu tư thiết kế xây dựng, vừa tạo nên những họa tiết trang trí ấn tượng. cũng từ đó, chùa còn được nhân dân biết đến với tên gọi thứ hai : “ chùa chén kiểu ” .các nghệ nhân khmer đã khôn khéo tận dụng số chén, đĩa này để trang trí những bức tường, cột tháp, tạo nên một khu công trình kiến trúc hòa giải, ấn tượng. những đồ còn mới được ốp trực tiếp lên tường, hay làm thành những con tiện hàng rào bao quanh những dãy hiên chạy hay tay vịn cầu thang, còn những đồ đã vỡ hay sứt mẻ được sắp xếp và ghép thành những hoa văn trang trí
độc đáo .Ấn tượng tiên phong khi vào chùa chính là cổng tam quan với 3 ngôi tòa tháp được chạm khắc hoa văn và sắc tố tỏa nắng rực rỡ theo phong thái truyền thống cuội nguồn angkor campuchia. trong ba ngọn tháp, điển hình nổi bật với tháp giữa bên trong có lồng kín đáoh, tôn trí một pho tượng phật ngồi uy nghi .chung quanh chùa là tường rào trang trí hình tượng tiên nữ apsara đang múa, tượng trưng cho tự do và cực thịnh. hai bên cổng vào có 2 tượng sư tử đá, mặt hướng ra đường như bảo vệ ngôi chùa. trên thành cổng có dòng chữ khmer và chữ quốc ngữ : “ chùa sà lôn ( chén kiểu ) ” .dọc lối vào chùa là 2 hàng tượng thần kâyno ( kerno ), đây là những bức tượng có khuôn mặt tiên nữ apsara – tượng trưng cho vẻ đẹp vĩnh hằng và thân hình chim thần garuda – tượng trưng cho sức mạnh. khuôn viên chùa chén kiểu rất rộng với nhiều cây xanh thoáng mát, tạo cho hành khách cảm xúc thật tự do .cũng như những ngôi chùa khác của người khmer, nóc chùa chén kiểu gồm 3 mái so le, mái trên cùng nhỏ dại hơn hết. Ở gờ mỗi lớp mái đều có trang trí hoa văn, họa tiết, những tượng truyền thống cuội nguồn của văn hóa truyền thống khmer, mang ước vọng an lành và siêu thoát .

mái trên hình tam giác được trang trí đẹp như tấm thảm nhiều màu sắc phơi mình giữa bầu trời. hai đầu đao ở hai bên quanh co như có sự giao cảm tâm linh với đấng cứu rỗi cho linh hồn con người, phù hộ độ trì cho chúng sinh được an bình, lạc nghiệp.

kiến trúc điển hình nổi bật và gây ấn tượng kiêu dũng và mạnh mẽ nhất ở mặt đứng ngôi chánh điện chính là trên những đầu cột được trang trí hình tượng nữ thần có cánh kâyno. các tượng nữ thần kâyno này ở tư thế vươn lên đỡ lấy diềm mái, tạo sự chuyển tiếp giữa phương đứng của những cột và phương ngang của mái .chính điện chùa thoáng đãng, thoáng mát, với 16 hàng cột to. quanh những cây cột đều được chạm khắc, đắp nổi những hình ảnh trong thần thoại
cổ đại văn hóa truyền thống khmer. hai bên bức tường có nhiều tranh vẽ kể câu truyện đức phật thích ca từ khi sinh ra cho đến khi đắc đạo. các bức tường, tranh càng đặc biệt quan trọng hơn khi được trang trí, tạo hình bằng mảnh vỡ chén, dĩa kiểu .gian thờ là một quần thể gồm 20 tượng phật lớn
bé dại, với nhiều tư thế đứng, nằm, ngồi, được sắp xếp hài hòa và hợp lý, mỹ thuật. khói hương nghi ngút, ánh sáng của những ngọn nến lắt lay theo từng cơn gió nhẹ làm cho ngôi chùa vốn đã tôn nghiêm lại càng tôn nghiêm hơn .giữa sân chùa chén kiểu là cột cờ, với hình tượng rắn thần nagar xòe 5 đầu khá sinh động, nhằm mục đích nhắc đến điển tích rắn xòe đầu ra để che mưa cho Đức phật khi người tọa thiền. rắn thần nagar là mô típ trang trí quan trọng trong nghệ thuật và thẩm mỹ điêu khắc của phật giáo khmer. người khmer sóc trăng nói riêng và nam bộ nói chung, chịu tác động ảnh hưởng từ phật giáo Ấn Độ, vì vậy phật giáo tiểu thừa là tôn giáo chính, chi phối đời sống ý thức của họ. chính thế cho nên, họ chỉ thờ phật thích ca, mà không thờ những vị quan âm hay bồ tát khác. hơn nữa, người khmer tin rằng tổ tiên của họ là mẹ rắn, nên có tín ngưỡng thờ rắn và hình tượng rắn thường open trong chùa .phía sau chùa là khu vườn phật thích ca giảng đạo và nhập niết bàn. Đây là quần thể kiến trúc gồm nhiều tượng phật lớn nhỏ tuổi, mô phỏng khá sinh động quy trình sinh ra, đi tìm chân lý, giác ngộ cho đến khi nhập cõi niết bàn của đức phật thích ca .

chùa chén kiểu là một ngôi chùa nổi tiếng tại sóc trăng, là khu vực hành hương tâm linh không hề thiếu so với đời sống của dân cư và hội đồng người khmer. là chốn rất thiêng để người dân tìm đến sự an lành thanh tịnh. Đến với chùa chén kiểu, ngoài việc ngắm nhìn kiến trúc độc lạ của chùa, hành khách còn có dịp
khám phá và khám phá văn hóa truyền thống của người dân khmer .với những bạn yêu quý mày mò hay check-in với những khu công trình kiến trúc cổ xưa thì đây là một khu vực lý tưởng. mọi góc trong ngôi chùa đều hoàn toàn có thể trở thành back-ground đậm chất thẩm mỹ và nghệ thuật để có những bức hình ngàn like, bảo vệ khi lên ảnh sẽ khiến nhiều người ngỡ ngàng .khi đến du lịch thăm quan ngôi chùa, ngoài được ngắm nhìn tác phẩm phát minh sáng tạo tuyệt vời, hành khách còn tự do chiêm ngưỡng và thưởng thức những món đặc sản nổi tiếng của sóc trăng được kinh doanh nhỏ lẻ bày bán bên cạnh ngôi chùa. từng quầy hàng được sắp xếp theo khu vực rất thích mắt, hoàn toàn có thể kể đến như : khô cá những loại, rau, củ quả tươi do nông dân xã Đại tâm trồng và những loại sản phẩm khác của những địa phương trên địa phận tỉnh quy tụ về đây giao hàng người chi tiêu .