Những điều ít biết về Dinh Thống Nhất

tính từ ngày thống đốc nam kỳ la grandière đặt viên đá đầu tiên
thành lập dinh, đến 30/4 này là 153 năm 2 tháng 1 tuần; trải qua 5 lần đổi tên gắn với nhiều biến cố chính trị. cuối năm 1975, dinh có tên mới là hội trường thống nhất, quen gọi là dinh thống nhất…

Đã qua 45 năm kể từ ngày được đặc cách công nhận di tích lịch sử dân tộc – văn hóa truyền thống ; 31 năm open giao hàng nhu yếu thăm quan và hơn 10 năm được công nhận di tích quốc gia đặc biệt quan trọng, dinh thống nhất là điểm đến mê hoặc, mỗi ngày thú vị hàng ngàn hành khách … Đến đây trong những ngày tháng tư lịch sử dân tộc, pv báo cand còn phát hiện thêm nhiều điều rất là mê hoặc .ban đầu, dinh được đặt tên norodom – cùng tên với quốc lộ phía trước chạy thẳng vào dinh, nay là đường lê duẩn. công trình thiết kế xây dựng dinh mang tên quốc vương campuchia bấy giờ ( vua norodom 1834 – 1904 ) do sở công chánh hồ chí minh đảm trách với ngân sách bằng 4.714.662 francs, tương tự 1/4 ngân sách thuộc địa .theo một tài liệu, vô tình trong một dịp ghé hồng kông, chuẩn Đô đốc ohier và roze ( sau đó đều từng là thống đốc nam kỳ ) gặp kiến trúc sư achille antoine hermitte – tác giả của khu công trình tòa thị sảnh hồng kông. về nước ta, ohier và roze đã đề cử hermitte phong cách
xây dừng dinh norodom. Đề cử này được thống đốc nam kỳ la grandière đồng ý chấp thuận .trước đó, một dinh thự bằng gỗ được dựng cuối đường catinat ( nay là Đồng khởi, trong khuôn viên trường chuyên trần Đại nghĩa – pv ). Đây được xem là dinh thự tiên phong mà chỉ huy cao nhất của người pháp – thống đốc nam kỳ ở tp hcm, ở và thao tác. dinh thự gỗ này được dựng vào cuối năm 1861 – sau khi pháp chiếm được tp hcm. cho tới khi đã chiếm hàng loạt nam kỳ lục tỉnh, vào ngày 23/2/1868, người pháp mới xây đắp xây dinh norodom như vừa kể .viên đá tiên phong ghi dấu mốc này được lấy từ biên hòa. Đó là khối đá có hình vuông vắn rộng mỗi cạnh 50 cm, có lỗ bên trong chứa những đồng xu tiền hiện hành bấy giờ bằng đá quý, bạc, đồng có chạm hình napoléon đệ tam. phần lớn vật tư thiết kế xây dựng, họa tiết trang trí, điêu khắc đều mang từ pháp sang .do quân đội pháp thất bại trong cuộc chiến pháp – phổ, napoleon đệ tam bị bắt, nên mãi đến năm 1875, dinh norodom mới hoàn tất việc trang trí, dù khu thành phầm đã xong từ tháng 9/1869. từ đó đến năm 1887, dinh này dành cho thống đốc nam kỳ nên được gọi là dinh thống đốc. trong suốt 58 năm sau đó, những toàn quyền Đông dương đã chọn đây làm nơi ở và nơi thao tác nên dinh được gọi là dinh toàn quyền .

sau nhật đảo chính pháp vào ngày 9/3/1945, dinh toàn quyền thành nơi làm việc của chính quyền nhật ở việt nam. nhưng cũng chỉ được 6 tháng sau, khi nhật thất bại trong chiến tranh thế giới thứ ii, pháp trở lại chiếm nam bộ, nơi đây trở thành trụ sở làm việc của bộ máy chiến tranh xâm lược của pháp ở việt nam. sau hiệp định genève, cụ thể vào ngày 7/9/1954, dinh được Đại tướng năm sao paul ely (đại diện cho pháp) bàn giao cho thủ tướng ngô Đình diệm – đại diện việt nam cộng hòa (vnch). và trước khi truất phế quốc trưởng bảo Đại để lên làm tổng thống vnch, ngô Đình diệm đổi tên nơi đây thành dinh Độc lập.

dấu đỏ là vị trí quả bom do
nhân vật phi công nguyễn thành trung ném xuống vào sáng 8/4/1975 .họa sĩ huỳnh văn mười ( uyên huy ) – nguyên quản trị hội mỹ thuật tp hồ chí minh, tác giả của sách “ mỹ thuật đô thị hồ chí minh – gia Định từ năm 1900 đến 1975 ” cho biết, khi đổi tên thành dinh Độc lập, ngô Đình diệm cũng quyết định hành động huy hiệu của chính sách Đệ nhất cộng hòa ( Đnch ) là hình bụi trúc. hiệu kỳ là bụi trúc xanh trên nền màu vàng, dưới có dòng chữ màu đỏ “ tiết trực, tâm hư ”, tức thân trúc thẳng, ruột rỗng. tự nhủ mình luôn như một quân tử, trong sáng, không say đắm quyền lợi và nghĩa vụ tuy nhiên trong thực tiễn, cho tới khi bị giết chết trong cuộc thay máu chính quyền, ngô Đình diệm triển khai chế độ độc tài, gây rất nhiều phạm tội với nhân dân …trước ngày xảy ra thay máu chính quyền, đó là vào ngày 27/2/1962, phi công quân đội tp hcm là nguyễn văn cử và phạm phú quốc lái 2 máy bay ad6 ném bom làm sập hàng loạt phần chính cánh trái của dinh Độc lập. do không hề phục hồi lại nên ngày 1/7/1962, ngô Đình diệm đã cho xây lại một dinh thự mới theo đồ án phong cách thiết kế của kiến trúc sư gốc huế – ngô viết thụ ( 1926 – 2000 ) – người nước ta tiên phong đoạt giải “ khôi nguyên la mã ” ( pháp ). trong thời hạn kiến thiết xây dựng lại, mái ấm gia đình họ ngô trong thời điểm tạm thời chuyển sang dinh gia long ( nay là bảo tàng tp hồ chí minh ) .công trình dinh Độc lập mới được thiết kế xây dựng trên nền đất cũ, trong đó khu nhà chính mặt phẳng rộng 4.500 mét vuông hình chữ t, nằm ở vị trí tt được xây 3 tầng chính, hai gác lửng, một sân thượng, một tầng nền và tầng hầm dưới đất, diện tích quy hoạnh sử dụng 20.000 m² với 95 phòng, mỗi phòng có cách trang trí khác nhau khá ấn tượng .công trình đang kiến thiết xây dựng dở dang thì ngày 2/11/1963, ngô Đình diệm bị phe thay máu chính quyền giết chết. do vậy, người chủ tọa buổi lễ khánh thành dinh vào ngày 31/10/1966 là nguyễn văn thiệu. từ đó, dinh Độc lập là cơ quan đầu não của chính quyền sở tại hồ chí minh. năm 1967, thiệu đắc cử tổng thống, mở ra chính sách Đệ nhị cộng hòa, lấy quốc huy có hình con rồng .

lần lượt tham quan qua nhiều vị trí trong công trình kiến trúc độc đáo, tôi bước lên sân thượng và dừng lại ở phòng “tứ phương vô sự lâu”. theo ý tưởng của kiến trúc sư ngô viết thụ, không gian này chỉ dành riêng cho nguyên thủ quốc gia tìm đến sự an tâm, tĩnh trí để suy nghĩ trước những quyết định quan trọng, tự vấn lương tâm trước sau mỗi hành động liên quan đến vận mệnh của đất nước. tuy nhiên, nguyễn văn thiệu đã biến nơi đây thành nơi tổ chức vũ hội với sức chứa hơn 100 khách…

Điểm điển hình nổi bật của khu thành phầm chính là sự hiến kế của điêu khắc gia nguyễn văn thế với bức rèm hoa đá có hình dáng những đốt trúc thanh tao bao quanh tầng 2, bên cạnh những chiết tự chữ hán đều có ý nghĩa mang đến sự tốt đẹp, hưng thịnh như : cát, khẩu, trung, tam, chủ, hưng .chiếc máy bay chiến đấu f5e do hãng northrop (hoa kỳ) sản xuất, có thiết bị tiếp nhiên liệu trên không – cùng loại với chiếc máy bay mà anh hùng nguyễn thành trung đã dùng để ném bom dinh Độc lập.
thực tế diễn ra lại rất khác với mong ước của gia chủ mới tòa nhà. trước khi nguyễn văn thiệu công bố từ chức ở phòng khánh tiết tối 21/4/1975, vào lúc 8 h30 ’ sáng 8/4/1975, phi công “ việt cộng ” hoạt động giải trí
bí ẩn trong không lực vnch nguyễn thành trung dùng phi cơ f5e xuất phát từ biên hòa, bay về ném bom. hai quả bom mk82 rơi sát sân đỗ máy bay trực thăng ở tầng 3 đã gây chấn động và sợ hãi cho chính quyền sở tại nguyễn văn thiệu. Đây cũng là nguyên do khiến tổng thống hoa kỳ bấy giờ ra lệnh di tán khẩn những người mỹ còn sót lại tại hồ chí minh .và chỉ hơn 3 tuần sau đó, vào lúc 10h45’ ngày 30/4/1975, các xe tăng mang số hiệu 843, 390 của quân giải phóng đã lần lượt húc tung cổng tiến thẳng vào dinh. 11h30’ cùng ngày, lá cờ của mặt trận dân tộc giải phóng miền nam việt nam đã phấp phới tung bay trên nóc dinh Độc lập. chiến dịch hồ chí minh kết thúc thành tích hoàn toàn…
và chỉ hơn 3 tuần sau đó, vào lúc 10 h45 ’ ngày 30/4/1975, những xe tăng mang số hiệu 843, 390 của quân giải phóng đã lần lượt húc tung cổng tiến thẳng vào dinh. 11 h30 ’ cùng ngày, lá cờ của mặt trận dân tộc giải phóng miền nam nước ta đã phấp phới tung bay trên nóc dinh Độc lập. chiến dịch hồ chí minh kết thúc
chiến thắng trọn vẹn …