đỉnh cao nghệ thuật kiến trúc của nhân loại

kiến trúc thời kỳ phục hưng là kiến trúc của thời kỳ giữa thế kỷ 14 và đầu 17 đầu ở các vùng khác nhau của châu Âu, biểu lộ một sự hồi sinh và phát triển của một số yếu tố của tư tưởng hy lạp và la mã cổ đại và văn hóa vật chất có ý thức

phong cách, kiến trúc phục hưng theo kiến trúc gothic và được kế tục bởi kiến trúc baroque. phát triển tiên phong tại florence, với filippo brunelleschi là một trong những phát minh sáng tạo của mình, phong thái thời phục hưng nhanh gọn lan sang những thành phố khác của Ý. các phong thái được chuyển đến pháp, Đức, anh, nga và những bộ phận khác của châu Âu vào những thời gian khác nhau và với mức độ ảnh hưởng tác động khác nhau .

5

kiến trúc thời phục hưng mang đậm nét tôn giáo, đặc biệt quan trọng là đạo thiên chúa. những hiểu biết về giá trị
nhân loại, tôn vinh vai trò và vị trí của
nhân loại được mày mò và tăng trưởng mạnh trong thời hạn này. con người được coi như bản sao của hình ảnh của thánh thần. bắt đầu từ thế kỉ 15 open những tham vọng về năng lực tăng trưởng, sự phát minh sáng tạo hòa giải và duy lí của loài người, để ganh đua với quyền lực của thánh thần, khởi đầu với sự tò mò về luật phối cảnh thẳng của filippo brunelleschi, leone battista alberti. sau đó là sự nở rộ của những năng lực khác như leonardo da vinci, raphael và đặc biệt quan trọng là michelangelo .

1

Đặc điểm của kiến trúc Phục hưng 

trào lưu kiến trúc phục hưng được khởi đầu bằng việc tẩy chay phong thái kiến trúc gothic và phục hưng lại di sản kiến trúc la mã cổ đại. bố cục khu công trình rõ ràng, khúc triết, dựa trên những hệ thức cột cổ truyền, tuân thủ nguyên tắc “
cổ đại ” là “ chuẩn mực ”, nó tái hiện một cách khoa học những giá trị chuẩn mực của nghệ thuật và thẩm mỹ tạo hình cổ đại .phong cách phục hưng nhấn mạnh vấn đề vào tính đối xứng, tỷ suất, hình học và tính hợp lệ của những bộ phận như họ được bộc lộ trong kiến trúc của thời cổ đại và đặc biệt quan trọng là kiến trúc la mã cổ đại, trong đó có nhiều ví dụ còn lại. sắp xếp có trật tự của cột, pilasters và những rầm đỡ, cũng như việc sử dụng những mái vòm hình bán nguyệt, mái vòm hình bán cầu, hốc và aedicules thay thế sửa chữa những mạng lưới hệ thống có tỉ lệ phức tạp và những biên dạng không bình thường của những tòa nhà thời trung cổ .. Điều đó xuất phát từ việc con người đã tin vào sức mạnh của mình : khác với kiến trúc xã hội phong kiến đã tạo nên những ấn tượng bay bổng, không không thay đổi, kinh ngạc là do con người không nắm được quy luật vạn vật thiên nhiên và gửi gắm lòng tin vào thần thánh. kiến trúc phục hưng nhấn mạnh vấn đề vẻ đẹp của con người ( chủ nghĩa nhân thế ) và
tăng cường việc dùng số học và hình học để xác lập tỷ suất của khu công trình. các kiến trúc sư phục hưng liên tục tăng trưởng những tỷ suất toán học chuẩn mực trong thời cổ đại mà pythagore đã tìm ra trước đây như : 1 : 1, 1 : 2, 2 : 3, 3 : 4, đây là những tỷ suất cơ sở để xây đắp vẻ đẹp cho khoảng trống .

6

Điểm điển hình nổi bật của kiến trúc phục hưng là không sử dụng những yếu tố có hình dạng phức tạp như những khu công trình thời trung cổ mà thiên về những hình học chủ công như hình tròn trụ và hình vuông vắn. con người thời kỳ này đã lập nên được những bản vẽ về tỷ suất của khung hình con người tuân theo những đường số lượng giới hạn có dạng hình tròn trụ và hình vuông vắn để qua đó chứng tỏ rằng tỷ suất khung hình con người chính là chuẩn mực .

7

trong số những bản vẽ này thì tiêu biểu vượt trội hơn cả là bản vẽ vitruvian man, theo ghi chép của leonardo da vinci ; đây là bản vẽ do vitruvius lập trong cuốn sách thứ ba của ông về kiến trúc ( cuốn de architectura ) trong bộ tác phẩm “ mười cuốn sách kiến trúc ”. vitruvisus đã tìm ra được một tỷ suất là : loài người ở tư thế đứng thẳng, hai tay dang rộng ngang bằng đầu thì những ngón tay và chân sẽ chạm vào chu vi của một đường tròn có tâm trung với vị trí rốn. một số lượng giới hạn theo hình vuông vắn cũng được tìm ra từ tỷ suất của khung hình
nhân loại. khoảng cách từ chân tới đầu khi đứng thẳng sống lưng cũng bằng khoảng cách sải tay khi tay dang ngang vai ; có nghĩa là chiều cao và chiều rộng bằng nhau ; do đó lập nên một hình vuông vắn .

9

hệ thống tỷ lệ và các giá trị kiến trúc la mã cổ đã có ảnh hưởng sâu rộng đến kiến trúc thời kỳ phục hưng. như một “mốt thời thượng mới” được lan truyền, các kiến trúc sư “hành hương” tới roma, tới các thành phố khác ở italia và các nơi khác ở châu Âu có vết tích của kiến trúc la mã cổ đại để nghiên cứu và học tập. tuy nhiên, hơn 1000 năm đã trôi qua, cuộc sống đã có nhiều
chỉnh sửa, các kiến trúc sư phục hưng đã không sao chép nguyên xi các kiến trúc la mã cổ đại mà chỉ sử dụng một số luật lệ của vitruvius đã đề ra và quan tâm nhiều đến yêu cầu của thời đại mới. chính vì thế, các kiến trúc sư phục hưng vẫn tạo được cá tính riêng của mình.

SAU ĐÂY LÀ MỘT SỐ KIẾN TRÚC SƯ NỔI TIẾNG THỜI KÌ PHỤC HƯNG

kiến trúc sư brunelleschi

3

filippo brunelleschi ( 1377 – 1446 ) được biết đến thoáng đãng như thể kiến trúc sư theo phe phái phục hưng tiên phong. tuy được huấn luyện và đào tạo để trở thành thợ kim hoàn ở thành phố quê nhà ông – florence, nhưng brunelleschi đã sớm nhận thấy được niềm thương mến của mình so với kiến trúc, sau đó ông đến rome để khám phá về những khu công trình kiến trúc cổ xưa. Ông cũng chính là người đã triển khai xong mái vòm của nhà thờ florence cathedral ( santa maria del fiore, hay cũng được biết đến là duomo ). Ông sử dụng những mạng lưới hệ thống thức cột
cổ đại như doric, ionic và corinthian một cách đồng nhất và tương thích mặc dù cấu trúc khu công trình brunelleschi có vẻ như đơn thuần, nhưng có mạng lưới hệ thống nền móng cân đối. brunelleschi thường mở màn với một đơn vị chức năng giám sát, tỷ suất và lặp lại xuyên suốt cả khu công trình để tạo nên sự hòa giải độc lạ, ví dụ như khu công trình ospedale degli innocenti ( florence, 1419 ). công trình này được thống kê giám sát và vận dụng mô đun hình lập phương, xác lập được độ cao và khoảng cách giữa những cột và chiều sâu của mỗi gian .

kiến trúc sư leon battista  alberti

 8

leon battista alberti (1404- 1472) làm việc như một kiến trúc sư kể từ năm 1450, chủ yếu ở florence, rimini và mantua. ngoài vai trò là một người nghiên cứu khoa học nhân văn, alberti còn là một kiến trúc sư, nhà soạn nhạc và nhà lý luận hội họa. Ông có nhiều luận thuyết, bao gồm della pittura (về lĩnh vực hội họa), de sculptura (về lĩnh vực điêu khắc) và de re aedificatptia (về lĩnh vực kiến trúc). luận thuyết đầu tiên, della pittura, là một cuốn sách cốt yếu, giải thích các nguyên tắc về luật phối cảnh xa gần – qui luật này lần đầu được phát triển bởi brunelleschi. alberti đồng ý với sự tôn kính của brunelleschi đối với kiến trúc la mã, và được truyền cảm hứng bởi kiến trúc sư vitruvius, nhà lý luận kiến trúc la mã duy nhất mà các bản ghi chép được bảo tồn.

alberti khao khát tái thiết lập được vẻ huy hoàng của kiến trúc cổ đại. mặt chính của khu công trình tempio malatestiano ( rimini, 1450 ) và nhà thờ của santa maria novella ( florence, 1470 ) được phong cách thiết kế lấy cảm hứng từ mặt trước của những đền thờ ở la mã. sự hiểu biết uyên bác của ông về kiến trúc cổ truyền cũng được biểu lộ ở khu công trình nhà thờ của sant’andrea ( matua, 1470 ). cột chống sử dụng ở khu công trình không riêng gì mang ý nghĩa trang trí mà phát huy tối đa công suất của nó. Đối với alberti, kiến trúc không chỉ đơn thuần là phương tiện đi lại để kiến thiết xây dựng, mà nó còn là thẩm mỹ và nghệ thuật kiến thiết và truyền tải thông điệp .

kiến trúc sư andrea palladio

 4

andrea palladio ( 1508 – 1580 ) là kiến trúc sư nổi tiếng của cộng hòa venezia ( venetian republic ), với luận thuyết có tầm ảnh hưởng tác động i quattro libri dell’architettura ( 4 tập sách về kiến trúc, 1570, 41.100.126.19 ). do nhu yếu
xây dừng xây dựng biệt thự nghỉ dưỡng hạng sang vào thế kỉ 16, palladio đã tập trung chuyên sâu chuyên môn hóa phong cách thiết kế kiến trúc nhà tại, mặc dầu ông cũng đã phong cách
xây dừng 2 nhà thời thánh tuyệt đẹp và ấn tượng san giorgio maggiore ( 1565 ) và il redentore ( 1576 ) ở venice. các biệt thự cao cấp của palladio thường được quy hoạch tập trung chuyên sâu, phong cách thiết kế theo phong cách biệt thự đồng quê la mã. hai khu công trình tiêu biểu vượt trội của andrea palladio gồm có biệt thự nghỉ dưỡng hạng sang emo ( trevisco, 1559 ) được kiến thiết xây dựng cho giai cấp công nhân và biệt thự cao cấp rotonda ( vicenza, 1566 – 70 ) là nơi ở của giai cấp quí tộc. cả hai khu công trình đều dựa trên những ý tưởng sáng tạo tầm cỡ về cấu trúc cân đối, sự đối xứng qua trục, sự đồng nhất và rõ ràng. các phong cách
xây dừng của palladio tôn vinh tính đơn thuần được sao chép cho những khu công trình ở vùng nông thôn anh, và sau đó là ở những vùng thuộc địa phía nam của mỹ .

kiến trúc sư danoto bramante

2

danoto bramante ( 1444 – 1514 ) đã là người đặt nền móng cơ sở tiên phong cho việc kiến thiết xây dựng nhà thờ saint pierre giải pháp kiến thiết xây dựng nhà thời thánh này của ông được phần thưởng năm 1505, vào lúc năng lực của ông nở rộ. bramante chính là người chủ trương kiến trúc phải là khoảng trống ba chiều chứ không phải hai chiều, ông quan tâm đến hình khối chứ không phải mặt phẳng. Ở milano ông đã làm bạn với leonardo da vinci, một người rất coi trọng hình khối. chính bramante là người đã ổn định một phong thái phục hưng chính thống ở roma, giúp giáo hoàng bộc lộ được đường lối tăng trưởng can đảm và mạnh mẽ của ông ta dưới giải pháp : “ urbiet orbi ” ( thống trị la mã và thống trị thế giới ). bramante mang tham vọng lớn thiết kế xây dựng một tấm bia kỷ niệm cho một thời đại, ông phong cách thiết kế mặt phẳng kiểu tập trung chuyên sâu, bảo vệ cho nội thất bên trong sáng sủa, hòa giải, không có sắc thái thần bí. phong cách của bramante đã được ổn định qua tác phẩm tempietto ở montorio và 1 số ít khu công trình như những sân lớn tòa thánh vatican ; sân saint damat và sân belvedere .

kiến trúc sư michelangelo

 10

michelangelo (1475-1564) là một hoạ sĩ nhà điêu khắc, kiến trúc sư, nhà thơ và kỹ sư thời kỳ phục hưng italia. dù ít có những đột phá bên ngoài nghệ thuật, sự uyên bác của ông trong các lĩnh vực đạt tới tầm mức khiến ông được coi là một người xứng đáng với danh hiệu nhân vật thời phục hưng, cùng với đối thủ và là người bạnleonardo da vinci.  khả năng sáng tạo của michelangelo trong mọi lĩnh vực ông tham gia trong suốt cuộc đời dài của mình rất phi thường; khi tính cả các thư từ, phác thảo, ký sự còn lại, ông là nghệ sĩ được ghi chép đầy đủ nhất về cuộc đời ở thế kỷ 16. hai trong số các tác phẩm nổi tiếng nhất của ông pietà và david, được thực hiện trước khi ông sang tuổi 30. dù ông không được đánh giá nhiều trong hội hoạ, michelangelo cũng đã tạo ra hai trong các tác phẩm có ảnh hưởng lớn nhất trong thể loại bích hoạ trong lịch sử nghệ thuật phương tây: các cảnh chúa sáng tạo ra thế giới trên trần và sự phán xét cuối cùng trên bức tường bệ án thờ nhà nguyện sistine ở rome. là một kiến trúc sư, michelangelo là người tiên phong trong phong cách mannerist tại thư viện laurentian. Ở tuổi 74 ông kế tục antonio da sangallo trẻ trở thành kiến trúc sư của nhà thờ thánh peter. michelangelo đã thay đổi đồ án, góc phía tây được hoàn thiện theo
xây dừng của michelangelo, mái vòm được hoàn thành sau khi ông mất với một số sửa đổi.