Độc đáo phong tục dựng nhà sàn của người Tày Tây Bắc

Đến những bản tày ở vùng tây bắc, quan sát những căn nhà sàn cổ lúc bấy giờ còn lại đều ghi dấu những tập quán theo ý niệm của đồng bào nơi đây .trước khi dựng nhà, người tày tây bắc thường chọn đất và chọn hướng nhà. Đây là việc làm rất quan trọng được đồng bào làm rất chu đáo và cẩn trọng. Để việc làm này được tốt, người tày thường mời những thầy địa lý giỏi xem hướng nhà trong vùng về cắm đất và cắm hướng .khi được mời về, thầy địa lý đi vòng quanh quả đồi hay trái núi nơi chủ nhà định dựng nhà sàn rồi sau đó mới cắm mốc .

 Những ngôi nhà sàn cổ vùng Tây Bắc quần tụ dưới chân núi.

người tày vùng tây bắc thường dựng nhà sàn ở sườn núi hoặc sống lưng đồi, ít khi dựng ở bãi đất thấp. bởi theo ý niệm của họ, ở trên cao sẽ thoáng mát, phía trước sẽ nhìn được ra xa, tránh được lụt lội và sống lưng tựa vào núi vững chãi. còn hướng nhà thường chọn nhìn ra suối. bởi suối gắn liền với đời sống hoạt động và sinh hoạt của người dân nơi đây. chính vì thế, những căn nhà sàn cổ ở tây bắc lúc bấy giờ có vị trí rất là đẹp, vững chãi, sơn thủy hữu tình .Để dựng được một căn nhà sàn như mong muốn, tương thích với địa hình và ý niệm của dòng tộc, người tày đặc biệt quan trọng để mắt tới việc chọn nguyên vật liệu như gỗ, đá, lá cọ để làm nhà. việc lựa chọn này diễn ra trong thời hạn dài, có khi mấy tháng hoặc có khi đến một hai năm mới chọn và chuẩn bị sẵn sàng xong .người tày tây bắc thường chọn những loại gỗ quý, gỗ lâu năm từ những cây gỗ cổ thụ trên núi cao về làm cột nhà. có khi có những căn nhà sàn to rộng được làm từ thân của một cây gỗ to. những loại gỗ như đinh, lim, dổi, sến … khá nhiều mẫu mã ở núi rừng tây bắc nên từ rất lâu rồi đã được đồng bào tinh lọc. Đá chọn những viên đá xanh vuông hoặc tròn để làm đế cho những chân cột nhằm mục đích tránh mối mọt, tạo thế đẹp cho cột nhà. lá cọ phải là những tàu lá lành, to
phiên bản và vừa chớm già để có độ dẻo dai khi gặp nắng mưa .

bếp lửa được đặt ở gian chính giữa ngôi nhà, đây là bếp chính dùng để tiếp khách và là nơi giữ lửa cho tất cả các bếp khác cũng như sưởi ấm cho cả gia đình.

tiếp đó là thủ tục rất quan trọng của việc dựng nhà mà người tày tây bắc không hề bỏ được đó là lễ cúng ma tổ. tức là cúng tổ tiên trong dòng họ và mái ấm gia đình. nếu là nhà cũ đã ở thì cúng ma tổ để xin phép dỡ nhà cũ, nhà nhỏ dại để dựng nhà to. còn nếu là nhà dựng trên nền đất mới thì người tày cúng để xin phép thần linh, xin phép tổ tiên được thiết lập mái ấm gia đình mới với căn nhà mới. người đứng ra cúng lễ là trưởng họ .nghi lễ này rất là thiêng liêng được tổ chức triển khai cùng ngày dựng căn nhà sàn. lễ nghi gồm xôi gà, đèn dầu, rượu, trầu cau, muối, tiền
kim cương, ấm nước chè, thuốc lào, hương trầm và một chiếc nón. nón được treo lên ngôi nhà tạm hoặc trên một cái cột dựng sẵn. hương đốt phải cắm trên chiếc nón. phía dưới là xôi gà, trầu cau, thuốc lào, chiếc đèn dầu, một chén hay một chai rượu cùng với chén nước chè đã pha. sau khi báo cáo giải trình ma tổ, trưởng họ sẽ công bố khởi đầu dỡ nhà cũ và dựng nhà mới .

những mái nhà sàn truyền thống ở bạn dạng tày vùng tây bắc tựa lưng vào núi tạo nên thế vững chãi.

trong thời hạn dỡ nhà và dựng nhà, hương đốt trên chiếc nón sẽ không khi nào ngừng khói. hương theo ý niệm của đồng bào nơi đây là vật rất là thiêng liêng là sự
đoàn kết giữa người sống và người đã khuất. nếu hương tắt, tức là mối liên hệ giữa người sống và người đã mất bị dập tắt. ma tổ không tận mắt chứng kiến được việc làm của con cháu thì ngôi nhà coi như không có linh hồn, sẽ không như mong muốn và vững chãi, mái ấm gia đình sống không được yên ổn và niềm hạnh phúc .trong quy trình dỡ nhà và dựng nhà, phần đông
người chơi bè con cháu trong dòng họ cùng xúm lại cùng làm. bởi theo họ có như thế mới khơi dậy được ý thức đoàn kết, ngôi nhà sẽ nhận được nhiều sức mạnh, nhiều như mong muốn. xong việc, cả dòng họ cùng ngồi ăn cơm quanh nhà bếp lửa để mừng nhà mới .

nhà sàn của đồng bào tày tây bắc hiện nay vẫn giữ được cách thiết kế truyền thống.

vào những ngày dựng nhà liên tục, gia chủ làm cơm tại nhà bếp tạm với những món ăn truyền thống cuội nguồn và không quên mổ những con vật khác nhau như lợn cắp nách, vịt, gà để thết đãi người làm giúp. theo họ, sự nhiều mẫu mã về món ăn tại những bữa ăn hằng ngày sẽ mang đến sự thịnh vượng xanh tươi cho đời sống sau này của họ. vào ngày dựng khung nhà, người tày tây bắc coi đây là ngày đặc biệt quan trọng quan trọng và thiêng liêng. ngày đó nếu có mưa thì sẽ tốt và suôn sẻ .sau khi khung nhà được lắp sẵn, phần đông người trong dòng họ và người ngoài làm giúp tập trung chuyên sâu từ sáng sớm sau đó từng nhóm người ở từng vị trí khác nhau của căn nhà để cùng nhau nâng, kéo khung nhà lên theo tiếng hô của ông trưởng họ. Ở thao tác này, người tày ý niệm phải nâng lên một lần là được cả khung chứ kiêng nâng đến lưng chừng vì nặng quá lại hạ xuống .

những phong tục khi dựng nhà sàn của người tày tây bắc được đúc kết và truyền lại từ bao đời nay. về tây bắc hôm nay, thấp thoáng bên những dòng suối mát lành là những “di sản” nhà sàn cổ độc đáo của đồng bào nơi đây. sự ấm cúng và nét nhân văn trong phong tục dựng nhà của đồng bào tày đã làm cho cuộc sống nơi đây thêm thanh bình và giàu sắc màu văn hóa./.

tết dương lịch 2018 nên du lịch ở đâu?

vov.vn – sapa, hà giang, Đà lạt, nha trang, … là những điểm đến số 1 được những game thủ trẻ yêu dấu trong những năm gần đây .

du lịch việt nam năm 2017: những dấu ấn nổi bật

vov.vn – năm 2017, du lịch nước ta lần đầu cán mốc 13 triệu lượt khách quốc tế – số lượng cao nhất kể từ trước tới nay, tăng 30 % so với năm năm nay .